سكه نوبل 105 برای كدام قاره ضرب میشود
آلفرد نوبل، مخترع دینامیت وقتی دید اختراعش مستقیما در ساخت مواد منفجره و تسلیحات نظامی مورد استفاده قرار گرفت، بشدت ناراحت شد. گفته میشود درآن زمان یك روزنامه فرانسوی به مناسبت مرگ لودویگ، برادر آلفرد نوبل یك اعلامیه درگذشت به چاپ رساند و در آن به اشتباه مرگ آلفرد نوبل را با تیتر «سوداگر مرگ» اعلام كرد. نوبل با خواندن این مطلب تصمیم گرفت كه آخرین وصیتنامه خود را بنویسد.
او وصیت كرد ۹۶ درصد ثروتش صرف پایهگذاری مراسم اهدای پنج جایزه شود. او در وصیتنامهاش نوشت: این سرمایه باید توسط مجریان وصیتنامه اینجانب، برای خرید اوراق بهادار مطمئن سرمایهگذاری شود تا از سود آن هر ساله به افرادی كه در سالهای آینده بیشترین خدمت را به بشریت میكنند، جوایزی اعطا شود. سود حاصل از سرمایه مذكور باید به پنج قسمت مساوی تقسیم شده و به پنج مورد زیر اختصاص یابد: یك قسمت به شخصی كه به مهمترین كشف یا اختراع در زمینه فیزیك دست زده باشد؛ قسمت دیگر به شخصی كه به مهمترین كشف یا پیشرفت در زمینه شیمی دست یافته باشد؛ بخش سوم به شخصی كه موفق به كشف در زمینه فیزیولوژی یا پزشكی شده باشد؛ یك قسمت هم به شخصی كه در عرصه ادبیات باارزشترین اثر را با گرایشی آرمانگرایانه خلق كرده است و قسمت پایانی هم به شخصی برسد كه برای ایجاد برادری در میان ملتها و انحلال یا كاهش نیروهای نظامی یا برگزاری یا حمایت از همایشهای صلحطلبانه بزرگترین و بهترین كار را انجام داده است. شكلگیری جایزه نوبل
بر اساس این وصیتنامه، جایزه نوبل در شاخههای فیزیك، شیمی، پزشكی، ادبیات و صلح از سال 1901 میلادی پایهگذاری شد. ششمین جایزه یعنی نوبل اقتصاد نیز سال ۱۹۶۸ میلادی، توسط بانك مركزی سوئد پایهگذاری شد كه البته در فهرست جوایز مرتبط با بنیاد نوبل جایی ندارد. در میان این جوایز، جایزه نوبل ادبیات همواره به عنوان یكی از مهمترین جوایز فرهنگی در طول سال تلقی میشود. برنده این جایزه كه هم میتواند شاعر باشد و هم نویسنده، همه ساله از سوی آكادمی سوئد تعیین و معمولا در نخستین پنجشنبه اكتبر هرسال اعلام میشود. یكی از قوانین جایزه نوبل این است كه هیچ نویسندهای نمیتواند برنده نوبل ادبیات باشد، مگر آنكه نامش حداقل دوبار در فهرست نامزدهای اعضای آكادمی سوئد آمده باشد. از همین رو همه ساله گمانهزنیهای زیادی برای انتخاب برنده نوبل ادبیات راه میافتد و گاه دیده شده كه نویسنده یا شاعری كه به هیچوجه احتمال برگزیده شدنش نمیرفته، برنده جایزه نوبل ادبیات شده است. از سویی در دورههای مختلف نوبل نویسندگان و شاعران نام آشنایی هم وجود دارند كه همه ساله از آنها به عنوان بختهای مسلم كسب نوبل نام برده میشود. خواندنیهای نوبل ادبیات
نوبل ادبیات همواره دارای نكات جذابی بوده است. طی 111 سالی كه از آغاز نوبل میگذرد، در سالهای 1914، 1918، 1935، 1940، 1941، 1942 و 1943 به هیچ كس نوبل ادبیات اهدا نشد كه البته این موضوع ناشی از جنگهای جهانی اول و دوم بود. همچنین دو نویسنده تاكنون از دریافت جایزه نوبل ادبیات امتناع كردهاند. یكی ژان پل سارتر كه سال 1964 این جایزه را برد، ولی آن را نپذیرفت و دیگری بوریسپاسترناك نویسنده «دكتر ژیواگو» كه به دلیل واكنش تند حكومت شوروی و ترس طردشدن از میهنش از دریافت آن خودداری كرد. همچنین در یكی از شگفتانگیزترین اتفاقات در سال 1931 اعضای آكادمی اریكآكسل كارلفلدت را كه درگذشته بود، به عنوان برنده نوبل ادبیات اعلام كردند. در چهار دوره از نوبل ادبیات نیز دو نفر مشتركا این جایزه را بردند؛ سال 1904، فردریك میسترال فرانسوی و خوزه اچه گارا از اسپانیا، سال 1917 كارل آدولف گیلروپ و هنریك پونتوپیدان هر دو از دانمارك، 1966 شموئل یوسف آنیون اسرائیلی و نلی ساچز سوئیسی و 1974 ایویند جانسون و هری مارتینسون سوئدی. نكته: كشور سوئد كه به نوعی میزبان نوبل هم محسوب میشود، هوای نویسندگان و شاعران خودش را بیشتر دارد و تاكنون هشت برنده را از این كشور اعلام كرده است. این در شرایطی است كه برندگان كل قاره آسیا در همه ادوار پنج نفر بودهاند
جوانترین و پیرترین برندگان نوبل ادبیات، انگلیسی بودهاند. ویلیام كیلپنگ چهل و دو ساله جوانترین برنده این جایزه است كه سال 1907 نوبل را دریافت كرد و دوریس لسینگ هشتاد و هشت ساله سال 2007 این جایزه را به خانه برد. شاید جنجالیترین انتخاب آكادمی سوئد هم به سال 1953 بازمیگردد؛ هنگامی كه وینستون چرچیل كه نامزد دریافت جایزه صلح نوبل بود، به عنوان برنده نوبل ادبیات معرفی شد. در فهرست برندگان ادوار مختلف نوبل ادبیات، فقط یك نفر دیده میشود كه موفق به دریافت جایزه اسكار هم شده است؛ جورج برنارد شاو از ایرلند در سال ۱۹۵۲ جایزه ادبیات نوبل و سال ۱۹۳۸ به دلیل بهترین بازی روی صحنه، جایزه اسكار را به خود اختصاص داد. تضادهای نوبل
یكی از چالشهایی كه جایزه نوبل ادبیات همواره با آن روبهرو بوده است، این است كه گفته میشود بعد از جنگ جهانی و شكوفایی نسل طلایی نویسندگان، دیگر آكادمی سوئد به نویسندگان و شاعران بزرگ جایزه نمیدهد. البته این موضوع استثنائاتی هم دارد. ولی انتقاد كلی منتقدان این است كه نوبل ادبیات اعتبار خود را به واسطه اهدای جایزه به بزرگانی چون همینگوی، سارتر، كامو، فاكنر، هسه، ژید و بكت كسب كرده است و انتخابهای سالهای اخیرش به هیچ روی درخور برندگان آن نسل طلایی نبوده است. از طرف دیگر نوبل ادبیات در طول تاریخ برگزاری، بسیاری از غولهای ادبیات جهان را نادیده گرفته است. لئو تولستوی، آنتوان دوسنت اگزوپری، جیمز جویس، مارسل پروست، اسكات فیتز جرالد، تئودور درایزر، توماس هاردی، جورج اورول و در سالهای اخیر آدونیس، میلان كوندرا، هاروكی موراكامی و كارلوس فوئنتس از جمله نویسندگان پرآوازهای بودهاند كه هرگز نوبل ادبیات به آنها نرسیده است. از مجموع 106 نویسندهای كه تاكنون نوبل ادبیات را دریافت كردهاند، تنها 27 نفر غیراروپایی بودهاند. جالب است كه در این بین، كشور سوئد كه به نوعی میزبان نوبل هم محسوب میشود، هوای نویسندگان و شاعران خودش را بیشتر دارد و تاكنون هشت برنده را از این كشور اعلام كرده است. این در شرایطی است كه برندگان كل قاره آسیا در همه ادوار پنج نفر بودهاند. سهم ایران
نویسندگان و شاعران كشورمان هرگز جایزه نوبل را نبردهاند. اگرچه دوریس لسینگ كه به عنوان برنده نوبل ادبیات در سال 2007 معرفی شد، متولد كرمانشاه بود و علتش هم حضور پدرش زمان جنگ جهانی در ایران بوده است. ایران در سالهای مختلف نویسندگان و شاعران بسیاری داشته كه به اعتقاد كارشناسان شایستگی دریافت نوبل را داشتهاند. علی دهباشی در خاطراتی كه از دیدارش با جمالزاده نوشته، میگوید: «در سال 1348 از آكادمی نوبل نامهای به آدرس ناشر جمالزاده (معرفت) به تهران میرسد. مضموننامه از این قرار بوده است كه جمالزاده از كاندیداهای نوبل است. بعد نامه دیگر مبنی بر قطعیت این كاندیداتوری به خود جمالزاده در ژنو میرسد. جمالزاده تعریف كرد كه بعدها فهمید وزارت دربار به محض دریافت این خبر با آكادمی نوبل وارد مذاكره میشود كه ما (یعنی دربار شاهنشاهی) با تعلق جایزه ادبی نوبل به جمالزاده موافق نیستیم و خودمان نویسنده دیگری به نام بسیج خلخالی را جهت دریافت جایزه نوبل معرفی مینماییم. بسیج خلخالی شاعری بود كه كتاب شعر قطع رحلی نفیسی با كمك دربار منتشر كرده بود با عنوان «حماسه هیزمشكن» كه در ستایش آبراهام لینكلن سروده شده بود. جمالزاده گفت نشان به آن نشان كه در آن سال نه به من جایزه نوبل را دادند نه به بسیج خلخالی.» بجز جمالزاده، خیلی دیگر از نویسندگان و شاعران كشورمان در یكصد سال اخیر آثاری را منتشر كردهاند كه لیاقت دریافت نوبل ادبیات را داشتهاند و چه بسا جدای از حس هم وطن بودن، آثارشان دستكم خواندنیتر و ادبیتر از برندگانی است كه در سالهای اخیر آكادمی سلطنتی نوبل نام آنها را اعلام میكند. به هر حال باید منتظر ماند و دید آكادمی نوبل با توجه به اقتضائات سیاسی و باندبازیهای سالهای اخیر كه معمولا در انتخابهایش موثر است، به چه نویسنده یا شاعری از كدام كشور نوبل ادبیات 2012 را تقدیم میكند. فهرست برندگان جایزه نوبل ادبیات
سكه نوبل 105 برای كدام قاره ضرب میشود 12|421391|7|22|6hotnethotnet10000home101124
برچسب:
نویسنده: jamshid
تاريخ: شنبه
22 مهر
1391 ساعت: 12:42
